thnlscantho-3
  Độc tố nấm...
 
31/7/2012

           

BỆNH DO NHIỄM ĐỘC TỐ NẤM

(Mycotoxicosis)

 

               K/S Đặng Hoàng Minh

 

 

          1. Đặc điểm chung và phân bố của bệnh

          Bệnh nhiễm độc tố nấm là một bệnh tương đối phổ biến gây ra, do các loài độc tố tiết ra từ một số loài nấm mà gia cầm ăn phải qua thức ăn và bị ngộ độc cấp tính hoặc mản tính, với các hội chứng khác nhau: xuất huyết, thoái hóa gan, rối loạn tiêu hóa, rối loạn sinh sản, gây các u bướu …

          Độc tố nấm không những gây các rối loạn bệnh lý ở gia cầm, bệnh còn tồn tại trong thịt, trứng, nội tạng của gia cầm. Người hoặc gia súc ăn các sản phẩm gia cầm có độc tố nấm cũng sẽ bị nhiễm độc tố, gây ra các biến đổi bệnh lý, trong đó có bệnh ung thư.

          Trong số các độc tố nấm đã biết thì Aflatoxin (từ nấm Aspergillus flavus, A.parasiticus và Penicillium purberulum), được xác định là loại có độc tình cao nhất, gây ra nhiều biến đổi bệnh lý, ảnh hưởng đến sự phát triển của gia cầm, cũng như nhiều loài gia súc và người.

          Trên thế giới, độc tố Aflatoxin cũng như các độc tố nấm khác, gây bệnh cho động vật và người mới chỉ được biết đến và nghiên cứu từ năm 1960 (Frederic J.Hoer, 2003).

          Ở nước ta, hiện tượng nhiễm độc tố cũng đã được phát hiện ở nhiều cơ sở chăn nuôi gia cầm và heo do ăn thức ăn có nấm mốc trong những năm gần đây (1995-2002). 

 

          2. Nguyên nhân

          Bệnh ở các loài gia cầm, do độc tố Aflatoxin gây ra. Đây là độc tố tiết ra từ một số loài nấm: Aspergillus flavus, A.paraciticus, Penicillium puberulum, trong đó chủ yếu là nấm A.flavus.   

          Các loài nấm kể trên tồn tại và phát triển rất phổ biến trong điều kiện tự nhiên,thường gặp trong thóc, gạo, bắp, hạt các loài đậu, khô dầu đậu phọng, khô dầu đậu nành, các loại thức ăn hỗn hợp của heo, gia cầm , cá, tôm …

          Aflatoxin được hình thành trong điều kiện độ ẩm không khí cao hơn 84% (độ ẩm tuyệt đối); dộ ẩm trong hạt ngũ cốc các loài khoảng 18,3 – 18,5%; nhiệt độ thích hợp từ 27-30oC, nhưng độc tố vẫn có thể hình thành ở nhiệt độ thấp hơn, từ 12-14oC. Thời kỳ sinh độc tố tối đa từ 7-25 ngày. Nấm A.flavus cũng tồn tại và phát triển ngay trong rác độn chuồng và chất hữu cơ phân hủy.

          Aflatoxin hầu như không phân hủy dưới tác động của nhiệt hay trong quá trình bảo quản, vì độc tố rất bền vững với nhiệt độ. Ở nước ta, trong điều kiện nóng ẩm, các loại thức ăn gia súc rất dễ bị nhiễm nấm mốc và sinh độc tố.

          Trong tất cả các loài gia cầm đều mẩn cảm với Aflatoxin, đối với vịt con, ngỗng con … mẩn cảm hơn vịt trưởng thành và chết với tỷ lệ cao. Trong thức ăn có chứa 0,75 ppm độc tố đã gây ngộ độc cho vịt.

          Các loài chim hoang dã, một sốp loài thú (heocon, de con, cừu con) và người đều có thể nhiễm độc tố Aflatoxin và bị phát bệnh.

 

3.     Cách sinh bệnh

Aflatoxin gây tổn thương và thoái hóa tổ chức tế bào gan. Khi vào cơ thể, độc tố phá vở quá trình sinh tổng hợp acid nucleic và protein, gây rối loạn trao đổi chất béo và protéin trong gan. Ở vịt, độc tố làm cho gan chuyển thành màu vàng hoặc vàng xanh, trong gan có nhiêu đám hoại tử với các đám sợi huyết thanh bao quanh và gan teo dần.

 

4.     Triệu chứng

Trạng thái bệnh ở gia cầm phụ thuộc vào lượng độc tố, mà gia cầm bị nhiễm bệnh. Bệnh phát sinh sau 2 tuần, gia cầm nhiễm độc tố, vịt nếu bị ngộ độc cấp tính, sẽ thể hiện giảm ăn, rụng lông, yếu ớt, đi xiêu vẹo, rối loạn tiêu hóa, màng chân đỏ do xuất huyết, co giật, liệt chân và chết. Vịt mái đẻ thể hiện gầy dần, sản lượng trứng giảm rõ rệt.

 

5.     Bệnh tích

Vịt con chết do độc tố Aflatoxin cấp tính, mỗ khám thấy gan sưng màu xám. Các trường hợp chết do nhiễn độc kéo dài thấy gan màu vàng hoặc vàng xanh, gan teo nhỏ, trên mặt gan có những đám xuất huyết lấm tấm, đặc biệt là các đám hoại tử rõ rệt.

Thận nhợt nhạt, sưng và có xuất huyết lấm tấm. 

Ở vịt trưởng thành, bệnh kéo dài, các bệnh tích cũng tương tự như trên, tỷ lệ chết thấp hơn nhiều so với vịt con.

Các bệnh tích còn thấy; màng tim bị phù và tích dịch vàng, xoang bụng cũng có lượng dịch vàng, ống dẫn mật tăng sinh. Buồng trứng của vịt mái bị bệnh bị teo, thoái hóa, làm cho trứng non dị dạng.

 

 

 

6.     Chẩn đoán

- Chẩn đoán lâm sàng: dựa vào các triệu chứng và bệnh tích đặc trưng, vịt gầy yếu dần, thiếu máu, khi mổ khám thấy gan teo, thoái hóa, màu xanh vàng và có các đám hoại tử.

- Chẩn đoán phòng thí nghiệm: sử dụng phương pháp sắc ký lớp mỏng để pháh hiện độc tố Aflatoxin có trong thức ăn và trong phủ tạng của vịt bệnh, nếu có Aflatoxin thì khi chiếu tia cực tím sẽ phát ánh sáng huỳnh quang.

- Chẩn đóan động vật thí nghiệm: người ta lấy mẫu thức ăn, lấy dịch chiết xuất, cho vịt con 1 ngày tuổi ăn, nếu có Aflatoxin, dù hàm lượng rất thấp thì vịt cũng bị chết sau 3 ngày.

 

7. Phòng và trị bệnh

Khi thấy vịt có hiện tượng ngộ độc Aflatoxin thì cần thực hiện ngay là lấy mẫu thức ăn đưa kiểm nghiệm độc tố và ngừng cho ăn loại thức ăn nầy, thay loại thức ăn khác.

Thức ăn trước khi đưa vào bảo quản, lọai bỏ các hạt dập, vỡ và sấy khô giảm tỷ lệ nước trong hạt và làm cho nấm mốc không phát triển được.

Kho tàng dùng để chứa thức ăn gia súc phải tạo không khí thông thoáng, giảm độ ẩm xuống dưới 84%, phun thuốc chống nấm để hạn chế nấm mốc không phát triển được.

Khi thấy hạt ngũ cốc, thức ăn tổng hợp có hiện tương mốc xanh, mốc vàng thì phải loại bỏ, không cho gia cầm ăn và phải xử lý, và làm phân bón cho cây.

Chuồng trại nuôi vịt phải thông thoáng, giũ gìn khô sạch, định kỳ phun thuốc sát trùng Iodin 1% và dung dịch Sulfat đồng 1%o, có tác dụng diệt nấm mốc theo định kỳ, 10 ngày/lần ở những khu vực có nhiều nấm mốc.

Các hóa chất thường được sử dụng trộn với thức ăn dề phòng nấm mốc:

- Hydroxyquinolin 500ppm ( 0,5-1,5g/kg thức ăn )

- Propionic acid 500-1.500ppm ( 0,5-1,5g/kg thức ăn )

- Thiabendazole 100ppm ( 100mg/kg thức ăn ).

          Hiện nay, không có thuốc điều trị bệnh do Aflatoxin cho gia súc gia cầm.

 


 
  Số lượt người đọc từ ngày đầu tháng: 248530 visitors (914351 hits)  
 
=> Do you also want a homepage for free? Then click here! <=