thnlscantho-3
  Tuyễn chọn di truyền...
 
25/4/2012

Tiến bộ ở ngành tuyễn chọn di truyền nông nghiệp :
 
Tuyễn chọn di truyền cổ điển nhưng lành mạnh
G S Tôn Thất Trình
 
 
      Khi các cây trồng sửa đổi di truyền – genetically modified ( GM ) crops bị tống khứ, tuyễn chọn di truyền kỷ thuật thấp lại làm ra khác biệt . Năm 1994, Howarth Bouis đứng trước mặt các nhà tặng- biếu tiềm thế, tại hội nghị bang Maryland, Hoa Kỳ, và tiết lộ dự án phấn đấu chống lại nạn thiếu dinh dưỡng ở thế giới chậm tiến, đang mở mang
Bouis là một nhà kinh tế học của viện  Khảo cứu chánh sách Thực phẩm Quốc tế - IFPRI, hình dung viễn cảnh những nông trang Phi Châu và Nam Á Châu nghèo khổ trồng các cây thực phẩm được làm giàu thêm những chất dinh dưỡng chánh then chốt như sắt, kẻm và sinh tố A. Bài ông thuyết trình đã móc vào cổ cử tọa, mãi cho đến khi nói là ông sẽ thực hiện kỳ công kỷ thuật này qua những phương pháp tuyễn chọn di truyền thực vật lề lối truyền thống xưa cũ.
     Đến thời điểm đó, Bouis có thể diễn thuyết về cày tay hay liềm gặt. Người tham dự hội nghị diễn thuyết muốn giải quyết vấn đề đói kém với khoa học cao kỷ, một lọai tiên tiến đã sản xuất hửu hiệu không thể tin được phân bón hóa học và thuốc trừ sâu -bệnh- cỏ dại trong cuộc cách mạng xanh thập niên 1970. Chú ý của họ đang trở qua các mùa màng sửa đổi di truyền, làm công nghệ với các gen(es) đặc thù không những tăng cường dinh dưỡng, như Bouis đề nghị mà còn tăng thêm năng xuất và cho thêm sức  kháng cự chống lại dịch bệnh cây và diệt trừ cỏ dại. Bouis rời hội nghị với trợ cấp 1 triệu đô la Mỹ, một phân số không thấm thía gì nhiều với ngân khỏan ông cần dùng để đạt các mục tiêu đề xướng.
 Rồi mọi người quên Bouis đi, nhưng bây giờ không quên nữa. Trong khi đa số dự án thực phẩm sửa đổi di truyền còn bị dính vào nơi chuộc tội chánh trị, chương trình Thu Họach Thêm – Harvest Plus của Bouis đã đem đến những mùa màng giàu dinh dưỡng cho hàng ngàn nông dân Phi Châu và chúng sẽ giúp thêm sắp tới cho hàng triệu nông dân nữa. Bouis nói : khi tuyễn chọn theo qui ước cổ điển, không ai tranh cải nữa cả .
 Đam mê của Bouis cải thiện nông nghiệp cho thế giới chậm tiến, khởi sự thập niên1980. khi ông đi thám hiểm khắp Trung Đông và Á Châu. Khỏang 65 % trẻ em Phi Châu và Đông Nam Á  thiếu hẳn  chất sắt có cơ đưa tới  thiếu máu và mệt mỏi. Thiếu sinh tố A sản xuất ra mỗi năm 500 000 ca mù mắt ở  trẻ em dưới 5 tuổi ( phân nữa sẽ không sống sót ) và thiếu  chất kẻm giết chết chừng 80 000 người. “ Thế nhưng họ lại quá can đảm dù họ nghèo khổ, theo lời ông và họ luôn luôn truyền cảm cho ông .”
 Truyền cảm này đẩy ông tới làm việc ở IFPRI , nơi ông bắt đầu thám hiểm ý kiến là dùng các cây địa phương và lai chúng với các thứ giống tương tự có những tính trạng mong muốn. Chảng hạn, nếu một lòai khoai lang Phi Châu có được những lợi lộc dinh dưỡng của một thứ giống Bắc Mỹ tự nhiên chứa sinh tố A cao, như vật nông dân an uống thiếu thốn dinh dưỡng có thể trồng các giống khoai lang mình, nay chứa đầy dinh dưõng. Tiếc thay, Bouis lại thiếu tiền để xét xem là việc này thực hiện được không ? Thật không dễ gì đề xướng một chương trình  tiỉ mĩ riêng chỉ dành cho phấn đấu chống lại thiếu dinh dưỡng, khi các nhà di truyền học nói rằng họ đang đi tới tìm ra giải pháp cho vấn đề và cho một lọat vấn đề khác .
     Năm 1993, các nhà khảo cứu Âu Châu Ingo Potrykus và Peter Beyer bắt đầu lây nhiễm các hột lúa với những vi khuẩn sửa đổi di truyền, truyền các gen cá nhân vào DNA cây. 7 năm sau, năm 2010, họ tìm thấy 3 gen- một từ một vi khuẩn và hai từ  cây hoa thủy tiên – daffodil- lập trình cho cây lúa sản xuất bê ta carotene, một tiền chất của sinh tố A. Những gen này cũng làm cho hột gạo có thóang màu vàng, cho nên được gọi là Gạo Vàng Kim- Golden Rice. Loay hoay vá víu sau đó họ thêm nhiều gen tăng gia năng xuất và đẩy sâu bọ ra xa. Khi Potrykus và Beyer đăng tải những kết quả này ở tập san Khoa học - Science, rất nhiều nhà khoa học và báo chí truyền thông tuyên bố là những mùa màng sửa đổi di truyền sẽ thúc đẩy mạnh một cuộc Cách Mạng Xanh Thứ Hai.
       Bouis đã bị chấn động về tiềm năng của Gạo Vàng Kim, nhưng chính thành công của gạo này tuồng như làm cho dự án của Bouis mất hết sự nghiệp. Ủ rũ song song với tiền tặng dữ khiêm tốn, ông chạy sục sạo các ngân hàng hột giống thế giới tìm kiếm các giống lúa gạo, lúa mì,  đậu- đổ, khoai mì - sắn, bắp - ngô và khoai lang, nhưng không làm được gì nhiều, nếu không có thêm tiền . Ông nói: “ tôi đã tự mình  đôn đáo đủ mệt rồi, và không làm nên công sự gì cả”
        Thế rồi Gạo Vàng Kim đụng phải một bức tường cứng rắn chánh trị chống đối. Các nhóm môi sinh tỉ như Hòa Bình Xanh – Greenpeace tấn công dự án, kiến nghị các chánh phủ về các hiểm nguy cảm thấy cho môi sinh và sức khỏe. Chiến dịch quảng bá công chúng này thành công: không một quốc gia chậm tiến nào chấp thuận thử nghiệm đại trà ngòai đồng ruộng Gạo Vàng Kim cả thảy
       Khi Gạo Vàng Kim  chùn bước, ý kiến của Bouis bừng dậy từ xác chết. Năm 2003, ông được bảo đảm cấp 3 triệu đô la Mỹ từ Ngân Hàng Thế Giới và 25 triệu từ Tổ chức Bill và Melinda Gates. Ông đặt tên HarvestPlus cho dự án. Ông nói :” chúng tôi đã nghiên cứu đây đó , để chứng minh là ý niệm có thể thực thi. Nay chúng tôi đã có thể bắt đầu một chương trình tuyễn chọn di truyền có cơ thành công thật sự”.
      Bouis và các đồng nghiệp ở Á Châu và Phi Châu khởi sự lai chéo hàng trăm thứ giống các thực phẩm chánh. Họ lấy phấn hoa  từ một giống khoai mì Mỹ Châu chứa đựng tự nhiên nhiều sinh tố A  và rắc vào hoa một giống Phi Châu. Ba tháng sau cây ra trái , và các nhà di truyền học trồng giống cây lai này. Họ nghiên cứu xem chúng có hội nhập được cả hai lọai tính trạng mong muốn không ?, rồi lại lai chúng với một giống khác để tăng cường những tính trạng này và lọai bỏ các cây khiếm khuyết.
     Sau một tá làm đi làm lại tiến trình tuyễn chọn di truyền này, cuối cùng Bouis và đồng nghiệp  sản xuất ra một cây khoai mì hòan tòan tốt đẹp cho nông dân vùng Trung Tâm Phi Châu. Nó có thể sống sót trong đất đai và khí hậu vùng. Nó còn có vị bột và khô  ran các nông dân thường dùng. Quan trọng hơn hết là nó gói ghém che dấu một đột rập sinh tố A. Kỷ thuật tương tự cũng đã tạo ra những giống chất sắt cao ở các giống họ đậu - đổ ( beans ), kê và các hột lúa gạo, lúa mì chứa thêm nhiều chất kẻm, và các giống khoai lang chứa nhiều sinh tố A hơn .
    Năm 2007 , HarvestPlus giới thiệu một lọai mùa màng tăng cường dinh dưỡng đầu tiên, một giống khoai lang giàu sinh tố A, cho nông dân xứ Mozambique và xứ Uganda , không quảng cáo rùm beng và không bị tranh cải. Một nghiên cứu trên 24 000 gia thất, các đàn bà và trẻ em gần như đã ăn thêm gấp đôi số lượng sinh tố A cần thiết mỗi ngày với giống mới .
     Cuối năm ngoái, Bouis giải tỏa giống khoai mì giàu thêm sinh tố A ở Nigeria. Năm nay 2012, ông đưa vào Rwanda , Cộng Hòa Dân chủ Congo  các giống đậu giàu chất sắt , lúa mì giàu chất kẻm đến Hồi Quốc - Pakistankê- pearl millet tăng cường chất sắt đến Ấn Độ. Ông dự tính là giống khoai lang mới, năm tới 2013 sẽ phổ biến tới 200 000 gia thất và tới 10 triệu ở 17 nước Phi Châu vào năm 2012. Trong khi đó chương trình Gạo Vàng Kim và các giống mùa màng sửa đổi di truyền vẫn dậm chân tại chỗ.
   Dù cho ghi chép tiến triễn dấu đi các giống mới của HarvestPlus , Bouis nhấn mạnh là là ông không phải luôn luôn cố giữ chặt lề lối xưa cũ . Ông đầu tư 2% của ngân sách 30 triệu đô la ông có được,  để tài trợ khảo cứu di truyền học. Nếu trào lưu thay đổi hướng về mùa màng cao kỷ , ông sẽ sẳn sàng ôm đồm kỷ thuật cao kỷ mới. Nhưng các mùa màng ông tuyễn chọn theo lề lối cũ , nay cũng đưa đến một khác biệt rỏ rệt rồi.
   
           Tóm tắt tuyễn chọn lành mạnh ở vài lòai cây thực phẩm  
 
          Rất có thế kỷ thuật không có hơi hướng công nghệ di truyền – genetic engineering, những   phương pháp lai giống tuyễn chọn của Howarth Bouis và HarvestPlus có ưu điểm cung cấp ngày nay cho thế giới đang mở mang – chậm tiến nhiều lọai mùa màng  giàu thêm chất dinh dưỡng. Sau đây là mẩu mực những thực phẩm sẽ giúp chửa trị nạn ăn uống thiếu thốn ( chất dinh dưỡng ).
        Đậu – đổ . Thiếu chất sắt là một vấn đề to lớn cho các quốc gia Phi châu như Rwanda, và Cộng hòa Dân chủ Congo, nơi nhiều tỉnh có đến 505 trẻ em thiếu máu – anemia . Cuối năm 2012, HatrvestPlus sẽ du nhập các giống đậu – đổ chứa gấp đôi số lượng chất sắt – iron các giống địa phương .
        Bắp – ngô . Từ nhiều năm qua, nhiều nhóm trợ giúp hòan cầu đã phân phối các cáp xun sinh tố A cho trẻ em ở nuớc Zambia , Nam Phi Châu, nhưng hơn phân nữa ttrẻ em Zambia vẫn còn đau khổ vì ăn thiếu thốn sinh tố A. Để giải quyết vấn đề, HarvestPlus sắp giải tỏa bắp đã làm giàu thêm sinh tố thiết yếu này. Bouis rất chú trọng đến phản ứng của nông dân Zambia: họ đã quen ăn bắp trắng( “ bắp nếp”), những giống mới giàu dinh dưỡng lại màu vàng cam.
         Gạo. Ở Bangladesh và Ấn Độ, dân gian nghèo khổ, 80 % calori họ ăn uống là từ gạo . Bouis hình dung là họ có thể nhai nuốt thêm một số lượng chất kẻm – zinc khẩn thiết cho chuyễn hóa và miễn nhiễm, ở tiến trình này. HarvestPlus dự tính là dân gian nào ăn gạo đặc biệt tuyễn chọn chứa nhiều kẻm, sắp du nhập năm 2013, sẽ nhận được khỏang 40% chất lượng kẻm cần thiết khuyến cáo .
       
( chiếu theo Daniel Grushkin và Andrew Grant, tập san Khám Phá số tháng 5 năm 2012 )
 
  Số lượt người đọc từ ngày đầu tháng: 230414 visitors (858246 hits)  
 
=> Do you also want a homepage for free? Then click here! <=