thnlscantho-3
  Ong mật
 

 30/03/2012

NGUYÊN NHÂN ONG BIẾN MẤT DẦN TẠI HOA KỲ VÀ ÂU CHÂU

Nguyễn Văn Khuy


Hoa Kỳ và Âu Châu đang phải đối phó với nguy cơ ong biến mất dần với số lượng khá  lớn trong vài năm qua.   Bộ Canh Nông Hoa Kỳ cho biết  riêng vào năm 2010 các nhà nuôi ong đã mất đi  tới 34% số lượng ong mà họ đã  nuôi. Những nhà nuôi ong cho biết rằng  ong biến đi một cách hết sức bí mật mà  không để lại vết tích . Các triệu chứng đã được thu lượm ,  kết hợp chung lại và bộ Canh Nông  cho đây là  một cuôc khủng hoảng   được mang tên  là colony collapse disorder, gọi  tắt là CCD.

Sự  biến mất của ong đã gây nhiều lo âu  vì ong mật rất quan trọng cho nền kinh tế quốc gia . Bộ Canh Nông Hoa Kỳ cho biết ong mật đã giúp  sự thụ phấn của 130 loại hoa mầu với trị giá 15 tỉ dollars mỗi năm cho  ngành kỹ nghệ nông nghiệp. Tại California để  thụ phấn cho vụ mùa hạnh nhân hàng năm  phải cần tới  hơn một triệu bee colonies.  Ong ở  California không đủ nên  phải thuê mướn  từ các tiểu bang khác đem tới , the California Almond Board đã cho biết như vậy.

Mặc dầu đã được cảnh báo nhưng chưa có một phương cách giải quyết hữu hiệu nào  để ngăn chặn  số lượng  ong cứ gỉảm dần.   Được coi như là một dịch bệnh mới lạ và  các nhà khảo cứu  hiện nay cho rằng ong đã  bị suy  yếu đi là do  phải chịu đựng một  hỗn tạp   phá hoại cùng  một lúc  của nhiều  yếu tố đã từng biết từ lâu   như là ký sinh trùng, vi khuẩn và  ong bị nhiễm những  hóa chất bảo vệ mùa màng   đã xịt   trên các loại  hoa mầu.

Một điều đáng lưu ý vả khích lệ    các  giới hữu trách đã làm là tìm kiếm những  phương pháp trị liệu mới để bài trừ các lọai côn trùng và dịch  bệnh.    Một số công ty nhỏ chuyên về sức khoẻ động vật hay ong đã cộng tác vớí các công ty hoá học nông nghiệp  lớn như BASF và Bayer  Crop Science để sản  xuất những sản phẩm mới. Việc này  rất cần thiết vì những hoá chất cổ điển dùng cho ong không còn hữu hiệu nữa.  Những phương pháp trị liệu mớí cộng với việc cải thiện  thực hành quản trị dịch bệnh có thể giúp những nhà nuôi ong tránh được cuộc khủng hoảng  này.

James D. Ellis Jr,  giáo sư côn trùng học tại  trường đại học Florida cho rằng ngày nay ong phải chịu đựng rất nhiều  tác nhân gây hại như là các siêu vi khuẩn, sâu bệnh và tiếp  xúc với các hoá chất bảo vệ mùa màng.  Ong có thể chịu đựng được một hay hai tác nhân gây  hại chứ không thể chịu đựng nhiều hơn nữa.

Một trong những  tác  nhân gây hại được coi  là nguy hiểm nhất là loại ký sinh có tên là varroa ( crabklike mite).  Varroa  mite  xuất  hiện ở cả hai CCD và  non CCD colonies.  Các chuyên viên về ong nhấn mạnh rằng varroa  là sát thủ rất thông dụng  giết hại  ong . Vì thế phần lớn phương cách trị liệu nhằm vào diệt trừ loại  ký sinh này.

Varroa  được tìm thấy  ở các bee  colonies tại Hoa Kỳ từ năm 1987.  Tuy nhiên loại ký sinh trùng này đã xuất hiện  ỏ nhiều nơi tại Âu Châu vài  năm sớm hơn.  Nguồn gốc Á Châu , varroa là ký sinh của loại ong mật có tên là Apis cerana.  Varroa mite  sinh sản ở những nơi  dành cho   ấu trùng ong mật tăng  trưởng.  Varroa cái  bám vào ong đã trưởng thành để hút  máu  ( hemolymph ) và truyền vào những mầm bệnh như  loại siêu vi khuẩn gây bệnh thoái hoá cánh (deformed wing disease ).  Vì thế các nhà nuôi ong cho biết ong đã biến đi một cách bí mật không   thấy trở về tổ nữa.

Hai  loại thuốc trị côn trùng phát minh  sớm nhất để diệt trừ varroa mite cho ong là Apistan làm từ pyrethroid   chất chính và thêm vào fluvalinate như là một  active ingredient  và CheckMite Plus làm từ coumaphos là loại organophosphate.  Apistan và CheckMite Plus đều có khả năng  giết 95% varroa mites trong mỗi bee  colony. Tuy nhiên chu kỳ sinh sản của chúng  rất ngắn, chỉ có 10 ngày nên việc trị liệu phải được quản lý cẩn thận.

 Mark Newberg, giám đốc thương mại của Cental Health Science, công ty sản xuất Apistan cho biết những  nhà nuôi ong biết rằng  fluvalinate  có trong Apistan cũng có trong nhiều loại thuốc bảo vệ mùa  màng khác.  Để tiết kiệm tiền họ đã dùng  những active ingredient  cho vào các tổ ong.  Dùng những thuốc diệt sâu bệnh  không phải  chế ra cho ong sẽ  có hại vì  hậu qủa là gây ra quá liều  hay không đủ điều  lượng sẽ dẫn tới việc kháng thuốc.  Newberg cho biết hiện nay Apistan vẫn còn hiệu nghiệm để diệt  varroa nếu dùng theo đúng sự chỉ dẫn và luân phiên với  những phương pháp trị liệu khác.  

Hiện nay những nhà nuôi ong  chỉ có vài phương pháp trị liệu mới dùng luân phiên với phương pháp cổ điển. Tháng 3 vừa qua công ty  BASF đã cộng tác với một công ty nhỏ ở Canada có tên là  NOD Apiary Products để sản xuất ra Mite Away Quick Strips để bán cho những nhà nuôi ong ở Âu Châu. Dưới hình dạng là những strips có chứa formic acid, starch và đường trong  plastic tự phân hủy. Formic acid  được tìm thấy thiên nhiên trong nọc ong   và được kiểm chứng có  khả năng giết  các loại mites.


 

Varroa sinh sản ở nơi dành cho quần thể ong non trong tổ ong.  Renate Wapenhensch giám đốc các dự án của BASF khuyến cáo các nhà nuôi ong phải diệt chúng trong thời kỳ  thụ tinh.  Acid formic  sẽ giết  những varroa  mites đực có vỏ rất mềm  trước vì chúng nở ra  trước những con cái.

Tháng 11 năm 2010, Bayer  Crop Science cho biết công ty đã mua lại một sản phẩm diệt trừ varroa từ công ty Exosect của nước Anh. Sản phẩm này là một hỗn hợp của thymol, một biocide thiên nhiên  được   trích ra từ  thyme oil,  và sáp thiên nhiên dưới dạng  bột để  dễ   bám vào ong  do lực tĩnh điện hấp dẫn.  Bột sẽ rơi vào chỗ chứa ong non trong bee colonies. Bayer sẽ tung ra thị trường loại thuốc trị côn trùng này trong năm nay và  Âu Châu vào năm 2012. Đây là loại thuốc thiên nhiên đầu tiên của Bayer để giết varroa mite.

Bayer đang phải đối phó với sự canh tranh của hai sản phẩm nguồn gốc thymol được bán trên thị  trường Mỹ và Âu Châu. Apilife VAR được chế ra bởi công ty Chemicals Laif tại Pháp, ngoài thymol  còn  cho thêm vào một số lượng nhỏ dầu eucalyptus và  menthol.   Apiguard,  thymol trong gel ,  sản xuất bởi  Vita Europe. một công ty nhỏ của nước Anh chuyên về thị trường ong.

  Max Watkins , giám  đốc  R& D  của công ty Vista Europe cho biết thymol giết varroa bằng cách  phá hủy màng vách tế bào của chúng. Thị trường chỉ có vài loại  thuốc kiểm dịch  để ngăn ngừa các tác nhân gây hại cho ong mật vì chúng rất nhạy cảm với các hoá chất.  Thị trường ong thì  quá nhiều về số lượng nhưng lại   rất nhỏ  vì thể chỉ có nhưng công ty nhỏ  mới đầu tư vào lãnh vực này.

Sự xâm nhập của varroa mite và những côn trùng khác  không những đã  làm ong  suy yếu mà con truyền nhiễm những siêu vi khuẩn cho ong.  Beeologics, một công ty nhỏ của Do Thái phát minh  phương pháp trị liệu mới là dùng  RNA để ngăn ngừa ong nhiễm siêu vi khuẩn.  Khi bị siêu vi khuẩn xâm nhập RNA sẽ ngăn cản chúng  sản xuất ra proteins và sinh sôi nẩy nở.  RNAi dễ  nhập vào hệ thống miễn nhiễm của côn trùng hơn hệ thống miễn nhiễm của con người.

Những rủi  ro  khác cho ong là bị nhiễm độc khi tiếp xúc  với   môi trường  sinh sống chung quanh.   Các nhà nuôi ong  lo ngại khi  ong bay xa khoảng 3 miles cách tổ sẽ bị nhiễm  nhiều loại thuốc dùng để bảo vệ hoa màu . Ellis , một viên chức thuộc trường đại học Florida cho biết   một loại thuốc trị côn  trùng rất thông dụng là Neonicotiloids , có hại cho ong , được tìm thấy trong một  số tổ ong cùng với các loại thuốc dùng để trị côn trùng và thuốc diệt cỏ khác.

 Ellis cũng khuyên những nhà nuôi ong áp dụng   phương pháp gọi là integrated pest management  (IPM) để giữ ong khỏe mạnh và sản suất. Chiến lược bao gồm dùng các loại thuốc bảo vệ mùa màng thiên nhiên hay tổng hợp và áp dụng cách thức ngăn ngừa  sâu bệnh giết hại ong ở  mức  độ hợp lý. Chẳng hạn   nuôi các giống ong  lai  có khả năng chống cự với côn trùng và dịch bệnh cao.

Danny Weaver, nhà cung cấp ong giống Beeweaver cho biết vào  cuối thập niên 1980  số lượng ong  của ông  nuôi đã biến mất gần hết   do varroa mites . Năm 1992  Danny cho lai giống số ong còn sót lại để sản xuất ra loại ong có sức đề kháng với varroa mites và sau này cho lai giống  thêm để sản xuất ra giống ong có sức đề kháng với deformed wing virus.  Kết qủa là  trong vòng 10 năm Danny không phải dùng thuốc trị sâu bệnh để bảo vệ ong.  Danny cho biết  nhiều ý kiến cho  rằng sản xuất ra  loại ong lai đề kháng được  với varroa mite như  cũng như sản xuất ra giống cừu lai kháng cự được chó sói.

Trong mấy năm qua số lượng ong đã giảm đi khá nhiều vì  ong đã bị  suy yếu  do không thể chịu đựng  với  nhiều tác nhân phá hoại  cùng một lúc  như vi khuẩn, côn trùng , các loại thuốc bảo vệ mùa màng v,v .   Varroa  mite  là loại  côn trùng   đã có từ lâu đời ở Á Châu  nhưng được coi là loai côn trùng mới  tại Hoa Kỳ vì chỉ  mới xâm nhiễm vào đất nước này  khoảng 20- 30 năm nay.  Tuy không trực tiếp giết hại ong , chỉ hút máu  làm ong suy yếu , nhưng đã truyền nhiễm vào ong loại vi khuẩn thoái hóa cánh ( deformed wing virus ).

Tuy nhiên điều đáng mừng là hiện nay kỹ nghệ nuôi ong vẫn tiếp tục phát triển. Không  những đã   có thêm nhiều nhà nuôi ong   mới vào nghề   mà rất nhiều  người   thích nuôi ong như là một  thú tiêu khiển.  Hơn nữa với những phương pháp trị liệu mới  hy vọng trong tương lai sẽ bù đắp lại số lượng ong đã  mất đi  do    colony collapse disease.

 
  Số lượt người đọc từ ngày đầu tháng: 230413 visitors (858184 hits)  
 
=> Do you also want a homepage for free? Then click here! <=