thnlscantho-3
  Cây bần ven sông
 

11/4/2012

Bút ký vui

Cây Bần

 

Cám ơn Thầy Nguyễn văn Huỳnh đã ghé thăm trang web. Hai tấm hình quí giá do đích thân Thầy chụp đã gợi ý em viết bài này. Chúng em, những học trò ngày trước luôn ghi nhớ công lao dạy dỗ của quí Thầy. Sự đóng góp của quí Thầy Cô vào trang web này luôn là vinh dự, là niềm động viên lớn lao đối với chúng em.

 

Hình 1. Rừng bần trên sông Hậu ở Trà Ôn (Hình do TS Nguyễn Văn Huỳnh (Đại Học Cần Thơ) gởi tặng

 

Thuở trời đất tạo thiên lập địa, thì cây bần đã có rồi và các nhà khoa học chưa tìm ra hạt bần hay cây bần ai có trước. Nhưng khi có sự hiện diện con người thì đã có cây bần rồi.

Cây bần rất hữu ích, nó là loại cây chắn sóng cũng như chắn gió, bộ rể dùng bám phù sa, chống xâm thực sạt lở. Cây bần chỉ mọc vùng nước lợ, khác cây Đước, cây Mấm sống vùng nước mặn ven biển. Tuy nhiên, cây bần và cây Đước có một điểm giống nhau là bộ rể có  “ngó” mọc thẳng đứng mà người dân quê gọi là “cặt bần”, mọc tua tủa quanh góc cây màu trăng trắng cao cả mét.

Cây bần (rừng bần) quê nội tôi rất nhiều, thân thẳng đứng, cao đến mười mét, có những cây hai người ôm không giáp. Cũng có thể ghép cây bần loại nê thực vật vì sống được dưới nước quanh năm, và sống trên cạn nhưng đất phải ẩm ướt, không sống trên đất khô như các loài khác như xoài, mít, mận…..

Cây bần có nhiều nhứt ở cù lao Lục sĩ Thành, huyện Trà Ôn, xung quanh cù lao toàn là bần bao phủ, bần ôi là bần, đếm không kể xiết. Cây bần rất hữu dụng :

- Cặt bần, văn chương hơn gọi là “ngó” bần, hay nói trại là “cật bần”.

 


Hình 2. Một cây bần ở Trà Ôn có trên 100 phế căn (hay cặt bần), rất hiếm thấy trên thế giới. Hình do TS Nguyễn Văn Huỳnh (ĐH Cần Thơ) gởi tặng

 

Cặt bần dùng làm nút chai, ưu điểm khi khô teo lại, gặp nước nở ra.

 

“Cặt bần dùng đóng nút chai,

Kéo lên thụt xuống, cả ngày còn  nguyên”

 

Cho nên người dân rất ưa chuộng làm nút chai nước mắm, chai rượu. Thân cây bần không cứng, không mềm, gỗ chứa nhiều nước, cưa ra ván dùng đóng hòm. Các trại mộc đóng hòm thành phẩm, bán cho nhà có tang chế nói là ván cây xoài, cây mít…nâng giá cao. Vì cây bần chôn xuống đất ba tháng thành phân, có thể sánh như cây gòn.

 

Bần cưa ván ngựa, đen như sắn ( cây trâm )

Đánh tại bàn tang đứng chết trân”.

 

Bông bần, búp bần mới hé nhụy xinh xinh, màu trắng pha chút hồng phấn, nhụy hoa xòe ra phơi phới những sợi li ti trắng bạc theo gió rơi đầy mặt sông. Bần chín rụng thơm lạ lùng, mùi hương phảng phất không gian nhè nhẹ đủ say đắm khách lãng du. Lẩu canh chua bần thật tuyệt vời không gì sánh bằng.

 

“Ví dầu bắt cá nấu canh,

Dầm bần thêm ớt, cho thanh cho nồng,

Mai sau thành vợ, thành chồng,

Đừng làm bần ớt hết nồng hết chua.”

 

Chùm bần chín đong đưa trước gió, du khách chỉ với tay hái trái. Trái Bần ăn với mắm cá sặc rằng ngon thông thể tả. Trái bần phơi khô, xay nhuyễn tạo ra bột bần, nay đã xuất khẩu sang trời Tây cho người Việt tha hương để nhớ lại món ăn dân dã đỡ nhớ quê nhà…….

 

Vo-thanh-nghi. k1. CN

 

 

 
  Số lượt người đọc từ ngày đầu tháng: 235007 visitors (876715 hits)  
 
=> Do you also want a homepage for free? Then click here! <=